Toepassing van de 30%-regeling onterecht geweigerd aan vluchteling Oekraïne

Naar het oordeel van de rechtbank woonde eiser op 1 september 2022 niet in Nederland. De rechtbank heeft daarbij het volgende in overweging genomen. Eiser is in maart 2022 naar Nederland gekomen vanwege de oorlog die in februari 2022 in Oekraïne is uitgebroken. Eiser had niet de intentie om zich voor langere tijd te vestigen in Nederland. Dat blijkt uit het feit dat eiser zijn woning in Oekraïne aanhield, dat hij de kosten van die woning bleef betalen, dat hij een bankrekening in Oekraïne aanhield en dat zijn kinderen digitaal Oekraïens onderwijs bleven volgen in de jaren 2021/2022 en 2022/2023. Daarbij komt dat eiser in de periode van april 2022 tot en met augustus 2022 opvarende op een schip onder Liberiaanse vlag was. De rechtbank acht het aannemelijk dat eiser in die periode slechts incidenteel van het schip is geweest, hetgeen bovendien niet is betwist door verweerder. Gelet op het voorgaande kan naar het oordeel van de rechtbank niet gezegd worden dat eiser op 1 september 2022 een duurzame band van persoonlijke aard met Nederland had.

Ook heeft de rechtbank meegewogen dat eiser een tijdelijk verblijfsrecht had om in Nederland te verblijven. Weliswaar verhindert een tijdelijk verblijfsrecht het ontstaan van een duurzame band van persoonlijke aard met een land niet, maar het enkele verblijf met vooruitzicht op een aflopend verblijfsrecht, is onvoldoende om van een duurzame band te spreken. Dat wordt niet anders indien de betrokkene beschikt over een woonruimte in Nederland en gedurende het verblijf voldoet aan bepaalde verplichtingen die het verblijf in Nederland met zich brengt (vgl. gerechtshof Amsterdam 29 oktober 2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:4616). In dit geval maken de feiten en omstandigheden als genoemd in overweging 20 naar het oordeel van de rechtbank dat er op 1 september 2022 nog geen duurzame band van persoonlijke aard met Nederland is ontstaan. Dat eiser beschikte over een woning in het kader van zijn opvang in Nederland maakt dat niet anders. Bovendien is de inschrijving in de BRP te beschouwen als een verplichting die hoort bij het verblijf in Nederland op basis van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming.

Kabinet voert nieuwe belastingschijf in en draait fiscale versoberingen terug

Het kabinet voert een derde belastingschijf in, waardoor voor het eerste deel van het inkomen een lager belastingpercentage gaat gelden. Dat bevestigt een ingewijde na berichtgeving door De Telegraaf en het AD. Tot welk inkomen de schijf precies loopt, en welk belastingpercentage ervoor geldt, is nog niet bekend. Daarnaast gaat het kabinet toch niet het mes zetten in de 30%-regeling en wordt de overdrachtsbelasting voor verhuurders, beleggers en ontwikkelaars teruggeschroefd.

Coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB hadden het voornemen al opgeschreven in het coalitieakkoord. Daarin staat de ambitie tot "meer loon naar werken door een lastenverlichting (...) bijvoorbeeld via het introduceren van een extra schijf in de inkomstenbelasting". Het opnieuw invoeren van zo'n schijf is ook goed uit te voeren door de Belastingdienst.

Voor mensen die dit jaar nog niet de pensioenleeftijd hebben bereikt, gelden momenteel twee belastingschijven bij het inkomen uit werk en woning. De eerste schijf loopt tot € 75.518. Van het inkomen tot aan die grens moeten mensen 36,97 procent afdragen. In de tweede schijf, dus boven € 75.518 , geldt een belastingpercentage van 49,5 procent.

Naar verluidt wordt ook het kindgebonden budget verhoogd, en houden eenverdieners een belastingkorting. Premier Dick Schoof vertelde vrijdag aan het begin van zijn wekelijkse persconferentie al trots dat Nederlanders er in hun portemonnee op vooruit gaan. Hij wilde niet ingaan op de gelekte ingrepen. Dat de mooie kant van de begroting direct op straat lag, is volgens premier Dick Schoof niet direct een groot probleem. De premier gunt iedere journalist "zijn jacht op nieuwtjes", zei hij grijnzend.

Verkorting looptijd 30%-regeling

In geschil is of eiseres naar de juiste bedragen loonheffing heeft ingehouden en afgedragen. Meer in het bijzonder is in geschil of de beschikking nog steeds rechtsgeldig is en als zodanig kan worden toegepast zonder de inkorting van de looptijd van acht naar vijf jaren. Indien deze vraag bevestigend moet worden beantwoord, is in geschil of eiseres de 30%-vergoeding heeft aangewezen als eindheffingsloon.

Beoordeling van het geschil
Volgens artikel 10 van de Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB 1964) is loon al hetgeen uit een dienstbetrekking of een vroegere dienstbetrekking wordt genoten, daaronder mede begrepen hetgeen wordt vergoed of verstrekt in het kader van de dienstbetrekking. Eindheffingsbestanddelen zijn op grond van artikel 31, eerste lid, aanhef en letter f, van de Wet LB 1964 onder meer door de inhoudingsplichtige aangewezen vergoedingen en verstrekkingen (de werkkostenregeling). Op grond van artikel 31a, tweede lid, aanhef en letter e, van de Wet LB 1964 is de vergoeding van extraterritoriale kosten gericht vrijgesteld, indien de vergoeding door de inhoudingsplichtige als eindheffingsloon is aangewezen.

In artikel 31a van de Wet LB 1964 is ook de 30%-regeling opgenomen. Met ingang van 1 januari 2019 is de maximale looptijd van de 30%-regeling verkort van acht jaar naar vijf jaar. Artikel 31a van de Wet LB 1964 luidt vanaf dat moment – voor zover hier van belang – als volgt:
“Voor bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aan te wijzen groepen werknemers die door een inhoudingsplichtige van buiten Nederland in dienstbetrekking worden genomen, geldt, onder daarbij te stellen voorwaarden, dat vergoedingen van kosten en verstrekkingen van verblijf buiten het land van herkomst gedurende ten hoogste vijf jaar ten minste worden beschouwd als vergoeding voor extraterritoriale kosten tot ten hoogste 30% van het daarbij aan te wijzen gedeelte van het loon, alsmede tot het bedrag van de daarbij aan te wijzen schoolgelden.”

Evaluatie expatregeling

Het ministerie van Financiën heeft SEO Economisch Onderzoek (SEO) gevraagd de 30%-regeling, de partiële buitenlandse belastingplicht en de extraterritoriale kostenregeling te evalueren. Het onderzoek gaat in op het doelbereik, de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de genoemde regelingen. Op 14 juni 2024 heeft de staatssecretaris het evaluatie rapport Kunde, Kosten en Keuzes aan de Tweede Kamer aangeboden. Oorspronkelijk zou eerst een tussenrapport verschijnen, maar er is voor gekozen gelijk een definitief rapport te publiceren. De verwachting is dat het nieuwe kabinet op basis van de evaluatie keuzes maakt over het eventueel terugdraaien van de eerdere versobering dan wel andere maatregelingen neemt die minder schadelijk zijn voor de economie. Deze eventuele plannen worden met Prinsjesdag in het Pakket Belastingplan 2025 verwacht.

Wij vatten de meest opvallende conclusies van het rapport hieronder samen.

30%-regeling
De 30%-regeling stelt de werkgever in staat om maximaal 30% van het loon onbelast uit te betalen aan schaarse en specifiek deskundige werknemers vanuit het buitenland voor een maximale periode van vijf jaar. Het onderzoek naar de 30%-regeling toont aan dat de 30%-regeling doeltreffend en deels doelmatig is. De regeling heeft een positieve invloed op de aantrekking van kennismigranten, die Nederland bewust kiezen boven andere landen, mede door het fiscale voordeel dat de 30%-regeling biedt. Hiermee draagt de 30%-regeling ook bij aan het Nederlandse vestigingsklimaat. Het onderzoek stelt dat de salarisnorm een passende invulling is om het deskundigheidsvereiste vast te stellen.

Onderzoek: versobering 30%-regeling kan juist nadelig zijn voor schatkist

De versobering van de 30%-regeling (ook wel expatregeling genoemd) zal ertoe leiden dat minder kennismigranten deze kant op komen, meldt SEO Economisch Onderzoek in het evaluatierapport “Kunde, kosten en keuzes” dat is opgesteld op verzoek van de Eerste en Tweede Kamer. Onderzoekers schatten dat hierdoor ongeveer 10 tot 15 procent minder hoogopgeleide werknemers naar ons land komen.

Buitenlandse werknemers kregen tot voor kort vijf jaar lang 30 procent van hun brutoloon belastingvrij. Afgelopen najaar heeft de Tweede Kamer deze regeling versoberd, op initiatief van GroenLinks-PvdA, Volt, ChristenUnie en Pieter Omtzigt - inmiddels de leider van NSC. Daardoor hebben expats dit belastingvoordeel alleen in de eerste twintig maanden. In de twintig maanden daarna krijgen ze 20 procent belastingvrij en vervolgens in een even lange periode 10 procent.

De 30%-regeling levert volgens de onderzoekers meer belasting op dan die kost, omdat migranten met een goedgevulde portemonnee deze kant op komen. Het kan dus nadelige gevolgen hebben voor de schatkist om de regeling af te schaffen of te versoberen, zeggen zij. Ze voorzien bovendien dat bedrijven dan minder geneigd zijn om in Nederland hun investeringen te doen.

Versobering 30%-regeling kan eenvoudig worden teruggedraaid

De inspanningen van de lobby tegen de vermindering van de belastingtegemoetkoming voor expats lijken vruchten af te werpen, een meerderheid in de Eerste Kamer heeft ernstige bij de maatregel. Demissionair staatssecretaris Marnix van Rij (belastingen, CDA) heeft in de senaat een scenario geschetst waarin de veranderingen in de zogenaamde 30%-regeling geen praktische gevolgen zullen hebben.

Golf van protest

Ondanks de tegenstand van het demissionaire kabinet is de beperking van de expatregeling op het laatste moment opgenomen in het Belastingplan 2024, nadat de Tweede Kamer had ingestemd met een amendement van het destijds onafhankelijke Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt.

Het verminderen van de fiscale faciliteit voor expats heeft een golf van protest veroorzaakt in zowel het bedrijfsleven als bij kennisinstellingen. Verschillende partijen, waaronder ondernemersorganisatie VNO-NCW en Nederlandse universiteiten, waarschuwden dat Nederland door deze maatregel minder aantrekkelijk zou worden voor buitenlandse kenniswerkers. Dit zou nadelige gevolgen hebben voor innovatieve bedrijven en wetenschappelijk onderzoek.

Eerste Kamer denkt anders over versobering 30%-regeling

Een aangenomen amendement van het destijds onafhankelijke Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt op het Belastingplan 2024 over een beperking van de 30%-regeling, wat in de volksmond de expatregeling is gaan heten, heeft in de Eerste Kamer tot grote twijfels geleid over de ingreep. Dat meldt het FD. Volgens staatssecretaris Van Rij kan de regeling zonder negatieve gevolgen op tijd worden teruggedraaid.

De twijfels worden gevoed door de storm van protest die opstak nadat het amendement werd aangenomen door de Tweede Kamer. Ondernemersorganisatie VNO-NCW en de Nederlandse universiteiten waarschuwden dat Nederland door het uitkleden van de fiscale faciliteit voor expats minder aantrekkelijk wordt voor buitenlandse kenniswerkers, met alle gevolgen van dien voor innovatieve bedrijven en wetenschappelijk onderzoek.

Die waarschuwing heeft weerklank gevonden in de Eerste Kamer. Daar is maandag en dinsdag het pakket belastingmaatregelen voor 2024 behandeld. Meerdere partijen die in de Tweede Kamer nog het amendement van Omtzigt steunden, kwamen daar in de senaat van terug.

Aanvraagformulier 30%-regeling 2021 beschikbaar

Het formulier ‘Verzoek loonheffingen 30%-regeling 2021’ is beschikbaar op de internetsite van de Belastingdienst. Met dit formulier kan een werkgever een aanvraag indienen om in 2021 gebruik te maken van de 30%-regeling voor een werknemer uit het buitenland.

Een werkgever mag een werknemer uit het buitenland een onbelaste vergoeding geven voor de extra kosten voor tijdelijk verblijf in Nederland. Als de werkgever de 30%-regeling gebruikt, mag hij – zonder nader bewijs – maximaal 30% van het loon inclusief vergoeding aanwijzen als gericht vrijgestelde vergoeding voor extraterritoriale kosten.

Als de werkgever vanaf de eerste werkdag gebruik wil maken van de regeling moet het verzoek binnen vier maanden na die dag bij de Belastingdienst binnen zijn. Anders mag de werkgever pas gebruikmaken van de regeling vanaf de eerste dag van de maand waarin men het verzoek doet.

150-kilometereis voor 30%-regeling aangepast

Met ingang van 1 januari 2019 is de maximale looptijd van de 30%-regeling voor ingekomen werknemers verkort van acht jaar naar vijf jaar. Voor afgegeven beschikkingen met een ingangsdatum voor 1 januari 2019 is overgangsrecht van toepassing. Dit overgangsrecht eindigt uiterlijk per 1 januari 2021. Vanaf deze datum is de looptijd van de regeling voor iedereen maximaal vijf jaar.

Aanpassing 150-kilometereis

Een van de voorwaarden om de 30%-regeling toe te mogen passen voor ingekomen werknemers, is dat de werknemer meer dan twee derde van de periode van 24 maanden voorafgaand aan de aanvang van de tewerkstelling in Nederland op een afstand van meer dan 150 kilometer van de Nederlandse grens woonachtig was. Op grond van de huidige regeling geldt deze150-kilometereis niet als een werknemer terugkeert naar Nederland na een eerdere tewerkstelling in Nederland en die eerdere tewerkstelling niet langer dan acht jaar daarvoor is aangevangen. Met de wijziging in het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965 wordt deze termijn op vijf jaar gesteld, zodat deze overeenkomt met de maximale looptijd van de 30%-regeling.

Belastingvrije vergoeding voor extraterritoriale kosten moet als eindheffingsbestanddeel zijn aangewezen

Eiseres neemt – kort samengevat – het standpunt in dat zij en haar inhoudingsplichtige toepassing van de 30%-regeling zijn overeengekomen, dat er tussen hen civielrechtelijke afspraken bestaan en dat de inhoudingsplichtige niet het prerogatief heeft om de 30%-regeling wel of niet toe te passen. Verweerder stelt zich op het standpunt dat de inhoudingsplichtige een deel van het werknemersloon moet aanwijzen als eindheffingsloon om het onder de vrijstelling van artikel 31a, lid 2, onder e, Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB) te kunnen brengen. En de inhoudingsplichtige heeft dat volgens verweerder niet gedaan.

Eiseres is met de inhoudingsplichtige een belastingvrije vergoeding voor extraterritoriale kosten overeengekomen bij het addendum op haar arbeidsovereenkomst. Op grond van artikel 31, lid 1, onderdeel f, en lid 4, in verbinding met artikel 31a, lid 2, van de Wet LB kan zo’n vergoeding als eindheffingsbestanddeel worden aangemerkt. Over de in geschil zijnde tijdvakken heeft de inhoudingsplichtige evenwel loonheffing ingehouden zonder toepassing van de 30%-regeling.

Aan de vraag of de inhoudingsplichtige juist heeft ingehouden, welke vraag aan de belastingrechter kan worden voorgelegd, gaat in dit geval eerst een andere vraag vooraf. Namelijk de vraag of de werkgever de vergoeding als eindheffingsbestanddeel heeft aangewezen. Of zij dát al dan niet terecht heeft gedaan, is een contractuele kwestie tussen eiseres en de inhoudingsplichtige en kan in deze procedure niet worden beantwoord.

Overgangsrecht voor 30%-regeling in 2019 en 2020

Voor werknemers voor wie de 30%-regeling door de verkorting van de looptijd in 2019 of 2020 zou eindigen, komt er een overgangsrecht. Dit is nu ook opgenomen in een nota van wijziging bij het Belastingplan 2019.

Per 1 januari 2019 kunnen werknemers nog maar maximaal vijf jaar in aanmerking komen voor de 30%-regeling. Hoewel er in eerste instantie geen overgangsrecht met betrekking tot de looptijd was geregeld, is dat nu wel opgenomen in een tweede nota van wijziging bij het Belastingplan 2019. Het overgangsrecht geldt voor werknemers voor wie de 30%-regeling in 2019 of 2020 zou eindigen. De werkgever mag deze regeling voor hen gewoon blijven toepassen totdat de looptijd op basis van de huidige wetgeving zou verlopen. Dit geldt uiterlijk tot 31 december 2020: vanaf dan geldt voor iedere buitenlandse werknemer de nieuwe looptijd van vijf jaar.

Snel houdt vast aan plannen 30%-regeling

De staatssecretaris van Financiën heeft de Tweede Kamer de antwoorden gestuurd op vragen over de kabinetsreactie naar aanleiding van de evaluatie van de 30%-regeling die in 2017 is uitgevoerd.

Een veelheid aan onderwerpen komt aan de orde. Bij de verkorting van de looptijd van de 30%-regeling van tien jaar naar acht jaar per 2012 zijn bestaande gevallen wel gerespecteerd. De staatssecretaris blijft er bij voor bestaande gevallen geen overgangsrecht op te nemen voor het beoogde verkorten van de looptijd van de 30%-regeling per 1 januari 2019 van acht naar vijf jaar. In ruim 80% van de gevallen wordt de 30%-regeling gemiddeld niet langer dan vijf jaar gebruikt en dat van de circa 20% van de gebruikers die de 30%-regeling langer dan vijf jaar gebruikt, een substantieel aandeel zich niet tijdelijk, maar structureel of zeer langdurig in Nederland vestigt. Daar komt ook bij dat de extraterritoriale kosten (ETK) van werknemers waarvoor de 30%-regeling een tegemoetkoming is, na verloop van tijd ook afnemen.